صندوقی بدست
زنجیری به گردن و تک کلیدی آویزان از آن

سخت در خود فرو رفته ایم و نگرانیم
چشمانمان به زمین و دستانمان
به صندوق هایمان گره خورده اند و آرام قدم برمی داریم
و با نا امیدی پای بر زمین می گذاریم

آرام و مشکوک
لغزش دستی و نوازش خاطره ای
اضطراب تصاحب ما را می افزاید

کسی جرات سلام دادن وُ
تکه نگاهی برای اعتماد و اطمینان ندارد
تنها می گذریم و رویای کلمات گمشده را می جوییم
آنهم صندوق به دست وُ دستی مواظب دست دیگر
مواظب صندوق

دلهای برهنه ...
- دیگر چه فرق می کند که برهنه را با «ح» حمایت یا حسادت بنویسی و بگذری –
- تا کنون نفهمیده ایم که چه می گوییم و چه می نویسیم
- تنها نشانی صندق چه های پدرانمان را اذبریم و جملات تکرار سرنوشت آنها را باز می گوییم
- به فرزندانمان
- به دوستانمان
- و می شنویم از دوستاتنمان
- و باور می کنیم
- عمر ما در تنهایی و اضطراب صندوق های سنگین و دل های برحنه ...

و فرقی نمی کند که چه توجیهی به جای چند نقطه (...) شرمساری من، ------- بگذاری
تنها به من نزدیک نشو، بگذار و بگذر

شاهراه دانایی ...
– دلم تاب نوشتن ندارم و غم نداستن خود و نخواستن دانایی دیگران را بدوش می کشد، ببخشید-

شاهراه دانایی انسان از هجوم هر غم و اندوهی ازجنس رهگذران سرزمین ما
بسیار دور است.
مسافرانی خسته و بی اعتماد.
صندوق به دست و دلی برهنه درون صندوق
با قفلی پولادین
می گذرند و از اعتماد سخت می ترسند.

علی خیابانیان - از کتاب لیلی و مرد باران

از کتاب بیان معماری

شناخت ابعاد و ویژگی¬های هر چیز، حتی یک مفهوم، زمانی که به استفاده و نتیجه¬گیری بهتر ختم شود، ضروری خواهد بود. از این بابت است که نمی توان از کنار مقوله¬ای چون خلاقیت ساده گذشت. از آنجا که انجام هر کاری مبتنی بر خلاقیت، نتیجه ارزشمندتری خواهد داشت، شناخت خلاقیت، تعریف ویژگی¬ها و تحلیل شاخصه¬هایش پیش درآمد مناسبی برای هر اقدامی است. اما نکته اینجاست که تاکنون درباره خلاقیت تعاریف و تعابیر متعددی ارائه شده¬است که البته هیچکدام به تنهایی گویا و کامل نیستند. باید به هر کدام از این تعاریف نکات یا توضیحاتی را افزود تا تمامی ابعاد مطرح در مفهومی به نام خلاقیت را در بر بگیرد.

به عنوان نمونه رای پال تورنس-«Torrance E.Paul» محقق و نویسنده كتابهای خلاقیت، در كتاب «استعدادها و مهارتهای خلاقیت و راههای آزمون و پرورش آن» برای تعریف این مفهوم از تعابیری زیبا استفاده می¬کند، خلاقیت را عمیق¬تر كندن، دوباره نگاه كردن و خط¬زدن اشتباهات، وارد آبهای عمیق شدن، خارج شدن از پشت درهای بسته و دست دادن با آینده می¬داند. این تعابیر زیبا، در واقع تلاشی برای توضیح دادن عملی است كه شاید تا به حال هیچ وقت انجام نشده و تازه پا به عرصه وجود گذاشته و با این ظهور خود نیاز به زیبایی را رفع كرده است.
تورنس، تعاریف كاربردی¬تری هم در مورد خلاقیت بیان می¬كند كه طی آنها دركی درباره فرآیندهای موجود در خلاقیت حاصل می آید. تورنس توضیح می دهد: « خلاقیت فعالیتی است كه پس از یك تصور ذهنی صورت می گیرد. خلاقیت، وقتی وجود دارد كه مسأله¬ای وجود داشته و به روشنی تبیین شده باشد. خلاقیت، در جریان فعالیت برای حل مسأله تبیین شده حاصل می شود و بعد با پیگیری، تحقق می یابد؛ خلاقیت تا وقتی فعالیت اجرایی عینی¬شدن آن، انجام نشده باشد، خلاقیت نامیده نمی شود و وقتی مسأله بطور عینی حل شد و حل آن مورد قبول قرار گرفت و نیز ویژه بودن آن كشف شد، خلاقیت نامیده می¬شود. یعنی هر عملی امكان دارد كه خلاق شمرده شود و حتی به صورت خاص¬تر، هر عملی خلاقانه است، فقط مسئله اینجاست که كسی به خلاقانه بودن آن پی نبرده است.»
خلاقیت معادل واژه «Creativity» است و همانطور که گفته شد صاحب¬نظران و روانشناسان درباره این واژه تعاریف متعددی ارائه کرده¬اند. میشل¬شی¬«Michele Shea» درباره خلاقیت می¬گوید: خلاقیت یعنی دیدن چیزی که پیشاپیش وجود ندارد. باید در¬یابید چگونه می¬توانید آن را به هستی فراخوانید و به این ترتیب همبازی هستی شوید. ورتهایمر، شرح می¬دهد که خلاقیت عبارت از توانائی نگاه جدید و متفاوت به یک موضوع و به عبارتی فرایند شکستن و دوباره ساختن دانش خود درباره یک موضوع و به دست آوردن بینش جدید نسبت به ماهیت آن است. دن گیلیام¬ «Dan Gilliam» خلاقیت را فرایند کشف آنچه تا به حال در نظر گرفته نشده و عمل ایجاد ارتباطات جدید می¬داند. گیلفورد«Joy Paul Guilford» روانشناس معاصر آمریکایی خلاقیت را تفکر واگرا (در برابر تفکر همگرا) می¬داند. ادوارد دبونو¬¬« dward de Bono» روانشناس، پزشك و نویسنده اهل كشور مالت خلاقیت را تفکر جانبی یا افقی در «برابر تفکر عمودی تعریف می¬کند.
در نهایت می¬توان نظر کارشناسان را درباره خلاقیت به دو دسته تقسیم کرد: یکی اینکه خلاقیت مترادف حل مسئله یا آفرینش است و دیگر آنکه خلاقیت ابزاری است برای حل مساله یا آفرینش. دسته¬ای از تعاریف خلاقیت را از نظر فرآورده یا محصول و نتیجه آن مورد توجه قرار می دهند و دسته دیگر تعاریفی که خلاقیت را از جنبه فرایند و چگونگی آن بیان می کنند.
در گذشته محور بحث روانشناسان درباره خلاقیت «شخص خلاق یا فرایند خلاق» بود اما امروزه نیز اگرچه بسیارى از اندیشمندان به خلاقیت به عنوان یك فرایند مى¬نگرند، اما تعریف آنان از خلاقیت، مبتنى بر ویژگى «مولد بودن» است. البته همه روانشناسان نیز در تعریف خلاقیت متفق القول نیستند و به خلاقیت از زوایاى گوناگونى مى-نگرند. عده¬ای معتقدند خلاقیت به معنای رهایی از پیش فرض¬ها، چهارچوب-ها و باید¬هاست. برخی دیگر می گویند: خلاقیت محصول عالیترین سطح دانش بشری است.
برخی هم معتقدند: خلاقیت استعداد نیست، استعداد محدود است و شخص را تنها در کانال مشخصی از توانایی¬ها و امکانات ذهنی و فکری، هدایت می¬کند، حال که خلاقیت وسیع و پهن است و شخص خلاق را وا¬¬می¬دارد تا در رشته¬ها و مباحث مختلف به اندیشه و تفکر بپردازد.
خلاقیت یعنی پویایی و وسعت، همانند آب و رودخانه، خلاقیت به وسعت و انعطاف پذیری و جوشش و خروش آب در تن رودخانه است. وسیع و پر تکاپو به دنبال ناشناخته¬ها در حرکت است. با مقصد آشنا نیست؛ ولی بسیار جسور و نترس است.
برخی روانشناسان هم می¬گویند که خلاقیت اوج توانایی تفکر بشریست که توانسته انسان را به مرحله پیشرفت و ترقی برساند و او را در حل تمام مسائل و مشکلات زندگی یاری دهد. نمونه¬های خلاقیت را می¬توان در نقاشی روی دیوار در زمان غارنشینان، خلق یک اثر هنری، ماشین‌آلات صنعتی و آشپزی و خیاطی و ... دید.
با این وصف حالا دیگر چهارچوب روانشناسی به ما اجازه می‌دهد كه بر این عقیده باشیم فرایند خلاقیت، ذاتی نیست بلكه می‌تواند آموزش داده شود. به نظر «ویلیام جیمز»، همه ما توانایی و استعداد خلاقیت را داریم ولی متاسفانه در طول زندگی و در مسیر آموزش یاد می‌گیریم كه غیر خلاق باشیم. به عبارتی در سطح كلی محیط یادگیری اعم از خانه، مدرسه و اجتماع ما را به تفكر همگرا عادت می‌دهند. (اسپرینت‌هال، 1977)...

منبع: خلاقیت در فرایند طراحی معماری 1

مکان ثبت نام: تبریز، فلکه دانشگاه، پاساژ نسیم، انتشارات مهر ایمان.
شماره تماس: 04113353371